Astım hava yollarının uzun süreli, aşırı duyarlılığıdır.Düzenli tedavi ve önlemlerle, hastalar tamamen sağlıklı ve normal bir yaşam sürebilir, her türlü efor gerektiren işi ve sporu yapabilir, okula gidebilir ve uykularını rahat uyuyabilirler.

     Astım kontrol altında olmadığı zaman hava duvarı kalınlaşır ve şişer.Hava yolları dışarıdan nefesle aldığımız havayı akciğerlere ileten borulardır.Nefes borumuz bir ağaç gibi daldan dala ayrılır.Bu dalcıkların en sonunda akciğer kesecikleri bulunur, hava içindeki oksijen bu keseciklerden (alveoller) kana geçer.    

     Bir astım krizi sırasında havanın akciğerlere girişi ve buradan çıkışı zorlaşır.Hasta öksürmeye başlar. Darlıktan geçerken havanın çıkardığı ıslık sesi duyulur.Göğüste tıkanıklık hissedilir.    

     Astımlı olmak üzülecek ve utanılacak bir durum değildir.Genellikle kalıtımla geçer.Sizde  ve eşinizde , ailede astım varsa  doğacak çocuğunuz için, hamileyken kesinlikle sigara içmeyin, çocuğunuzun yanında sigara içilmesine asla izin vermeyin.     

     Astım her yaşta başlayabilir. İnsandan insana bulaşmaz.Birçok etken astım krizlerini başlatabilir. Bu etkenlere “tetik çeken faktörler” denir. Tüylü hayvanlar, sigara dumanı, ateş dumanı, yatak ve yastıktaki tozlar, yer tozları, ağır kokular ve spreyler, ağaç ve ot polenleri, değişik hava koşulları, nezle ve grip, koşma, spor türleri, ağır eforlar bunlardan bazılarıdır.    

     Astım krizini başlatan etkenleri evden uzak tutmak gereklidir.Bazı hastalarda tüylü hayvanlara karşı allerji olabilir.Evde hayvan beslememek, evin içinde sigara içmemek ve içirmemek, kokulu deterjan , parfüm kullanmamak ve sprey olarak püskürtmemek, buhar ve koku oluşturan işlemleri yapmamak gerekir.Temizlik ürünü olarak  arap sabunu ve granül doğal sabun tercih edilmelidir.    

     Astımlı hastanın yatak odasında mutlaka bazı değişiklikler yapmak gerekir.Kilim ve halılar toz ve küf tuttuğundan yatak odası dışına çıkartılmalı, fazla mobilya,yastık ve minderler yatak odasında bulundurulmamalıdır.Yatak şiltesi, yorgan ve yastıklar içinde toplanan toz  bazı astımlı hastalar için büyük sorun yaratır.Yün , pamuk ve kuştüyü malzeme kullanılmamalı, yatak şiltesi ince, basit ve sentetik materyalden olmalıdır.Çarşaf ve örtüler çok sıcak suyla yıkanmalı ve güneşte kurutulmalıdır.Ev devamlı havalandırılarak her türlü koku, duman ve buhar oluşumu engellenmelidir. Dış ortamda hava kirliliği var ise pencereler kapalı tutulmalıdır.Araba egzos gazları, fabrika ve evlerin baca dumanları, ağaç ve ot polenlerinin solunması astımlı hastalar için zararlıdır.    

     Bazı işlemler hasta evin dışındayken yapılmalıdır. Toz alınması ve badana-boya-cila, sinek ve böcek için ilaçlama, kokulu deterjan ve temizleyici malzeme kullanımı, kızartma ve ağır yemek kokuları hasta eve gelmeden önce yapılmalı ve ev tamamen havalandırılmalıdır.Eğer bu işlemleri mutlaka hasta kendisi yapmalıysa, ağız ve burun bir toz maskesi veya tülbentle kapatılmalıdır.     

     Astımda ilaçlar çeşitli yollarla alınabilir. Genellikle solunum yoluyla alınan bu ilaçlar doğrudan hava yollarına ulaşır.Zaten astımda hasta olan bölge sadece hava yollarıdır. Kullanılan inhalerlerin çok değişik tipleri vardır. Bazıları sprey şeklinde, bazıları ise kuru toz inhalerleridir.Bu ilaçların zamanla tesirsiz hale gelebileceği, akciğerlere zarar verebileceği gibi inanışlar doğru değildir.    

     Koruyucu ilaçlar devamlı kullanıldığında hava yolu duvarındaki iltihabı tedavi ederler.Eğer öksürük, hırıltılı solunum ve göğüste sıkışıklık hissi gibi yakınmalarınız varsa, zaman zaman geceleri bu şikayetler nedeniyle uyanmak durumunda kalıyorsanız ve şikayet giderici ilacınıza günde 1 kezden daha fazla ihtiyacınız oluyorsa tedavinizin doktorunuz tarafından tekrar düzenlenmesi gerekebilir.Doktorunuza ilaçlarınızla ilgili aklınızı kurcalayan her şeyi sorunuz. Doktorunuz ilacınızla ilgili bir sorununuz varsa, onu değiştirebilir veya dozunu ayarlayabilir. Çok fazla çeşitte astım ilacı vardır. Astımda gerektiği zaman ilaçlar tablet ve şurup şeklindede verilebilir. Astım ilaçlarınızı her zaman hazır bulundurmak, ilaçlar bitmeden yedeğini temin etmek, şikayet giderici ilaçlarınızı devamlı yanınızda taşımayı unutmamak önemlidir.     

     Yılda en az 2-3 kez doktorunuza başvurmalı ilaçlarınızın yeterli olup olmadığını kontrol ettirmeniz gereklidir. Astım yıllar içerisinde iyileşebileceği gibi kötüleşebilirde. Doktorunuzun ilaçlarınızı değiştirmesi gerekli olabilir. Sonuç olarak hastalığınızı ne kadar iyi anlar ve onu nasıl kontrol altına alacağınızı öğrenirseniz, doktorunuzla beraber  hastalığınızı o kadar iyi tedavi edebilirsiniz.                                                                                                 

Uz.Dr. BANU ALTOPARLAK

Göğüs Hastalıkları Uzmanı